|
Gepost door Administrator
|
|
Thursday 28 December 2006 |
|
Izran; het (vergeten) aspect van de Rif.
Een groot onderdeel in de wereld van de Riffijnse vrouw, zijn de izran. Dit zijn (ter plekke) bedachte liederen. Die elk op een poëtische manier haar eigen verhaal vertelt. Vaak gaan izran over liefde; tussen man en vrouw, heldendaden en alledaagse, maatschappelijke gebeurtenissen. De izran werden veelal bedacht en gezongen tijdens de algemene bezigheden van de vrouwen zowel binnen als buitenshuis. Zoals het binnen halen van de oogst, water halen bij de waterput en andere (zware) bezigheden op het land etc.
De Imazighen hebben een zeer sterke orale traditie, maar stellen geen prijs op directe communicatie over zaken die gevoelig liggen. De izran zijn voor de meeste een uitlaatklep van de (on)genoegen van het leven. Vooral de Riffijnse vrouw maakt hier veelvuldig gebruik van, die openhartig in opstand komt tegen het bestaande onrecht en de alom heersende achterstelling.
Izran componeren is niet alleen een vrouwen aangelegenheid, integendeel de Riffijnse man maakt hier ook deel van uit. De vrouwen zingen regelmatig hun liederen in het bijzijn van mannen, waarin ze bijv. de liefde verklaren aan hun geliefde. Waar de man op kan reageren doormiddel van een izri (e.v. van izran) of door een initiatief op een later moment als hij de desbetreffende vrouw treft. De izran fungeren dus ook als taboe doorbrekers. Een ander voorbeeld hiervan is dat de meiden in tegenspraak kunnen gaan tegen de beslissingen/ideeën van de ouders en/of andere familieleden.
De izran worden voorgegaan met het Rifijnse refrein “Aya Ralla Buya"? Het refrein verwijst naar een Amazigh koningin genaamd Buya, die ooit de Rif als haar koninkrijk zou hebben gehad. Het gezang wordt meestal vergezeld met de ‘adjun' die de vrouwen meestal ook zelf bespelen. De adjun is het meest gebruikte instrument onder de Riffijnen die wij kennen als de tamboerijn.
Ook wordt er gebruik gemaakt van de ‘tamja' (de fluit) die op speciale gelegenheden worden bespeeld door de man. Zoals verlovingen, besnijdenissen, geboorte -en trouwfeesten.
De vrouwen zingen uiteraard ook op deze gelegenheden speciale izran. De vrouwen staan naast elkaar, in tweetallen zij aan zij. Hiertegenover staat het andere tweetal, met de adjun in de hand. De tweetalen reageren op elkaar doormiddel van de terplekke verzonnen liederen. Het kan ook zo zijn dat er 4 vrouwen naast elkaar de izran verzorgen. De samenstelling hiervan verschilt wel eens.
Deze orale traditie wordt automatisch van ouder tot kind overgedragen. Aangezien de meerderheid van de bevolking niet kon lezen en schrijven. Werden de izran ook niet op papier gezet en is er dus ook geen archivering. Izran zijn voor de Riffijnse gemeenschap dus zeer belangrijk, zij vertellen het leven en de geschiedenis van de Riffijnen.
Tijdens de Riffijnse oorlog (1921-1926) hebben de izran ook een grote rol gespeeld. Terwijl de mannen vochten voor een vrij bestaan steunden de vrouwen hun mannen doormiddel van hoop -en moedgevende kreten. Het welbekende oorlogslied; “Dhar U Baran"? is hier een goed voorbeeld van. Dit lied wordt nog steeds door verschillende bekende Riffijnse zangers gezongen.
Door economische redenen vertrokken vele Riffijnse mannen naar het westen om daar geld te verdienen, voor hun familie, gezin en het land. Veelal ging dat via werkcontracten naar verschillende Europese landen zoals; Nederland, België en Frankrijk. Vrouw en kinderen bleven achter omdat het aanvankelijk de bedoeling was om na enkele jaren terug te keren naar het land van herkomst. Het gezin was dus niet meer compleet. De izran waren hier dus ook niet weg te denken. Het ging hier dan vooral over de man en het ‘onbekende westen, die hem heeft “meegenomen��?. De angst van de vrouwen of hij wel ooit terug zou keren en het verlangen naar de liefde tussen de man en de vrouw.
De izran als uitingsvorm hebben vandaag de dag een nieuwe vorm gekregen. Het wordt belichaamd door zangers zoals Sellam Arifi, Farida -en Milouda Alhoceimia. Deze zangers geven de ‘oude izran' hun jeugdigheid weer terug. Die tegenwoordig vaak gaan over (verboden)liefde of heimwee. Het is niet meer vanzelfsprekend dat de izran overgedragen worden van ouder tot kind, de izran spelen bijna geen rol meer in het Riffijnse leven. Als je nagaat dat izran een groot aspect was in het leven van de eerste generatie, en tegenwoordig dat dat niet meer het geval is, kun je concluderen dat de izran een grote verandering hebben doorstaan. Wel is het zo dat er onder de Amazigh jongeren steeds meer interesse en een groot respect ontstaat voor izran liederen die bezongen werden door hun voorouders.
Ghariba Charif - Timazighin Nederland
 |
|
Laatst bijgewerkt op ( Monday 22 June 2009 )
|
RSS feed Commentaar
Hartelijke groeten, Ineke van Mourik
Bibliothecaris IIAV